Công nghiệp hỗ trợ đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, không chỉ giúp giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu mà còn nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, ngành này vẫn đối mặt với nhiều thách thức, từ quy mô đến tiềm lực đầu tư và công nghệ.
Cú Hích Từ Chính Sách Đầu Tư
Ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp thuộc Bộ Công thương, cho biết, gần một thập kỷ sau khi Nghị định 111/2015/NĐ-CP về phát triển công nghiệp hỗ trợ được ban hành, ngành này vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng sẵn có. Ông nhấn mạnh rằng, nguyên nhân chính là do thiếu vốn và công nghệ, khi các doanh nghiệp trong nước hầu hết có quy mô nhỏ và gặp khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng hay công nghệ tiên tiến.
Trong khi đó, vốn FDI đầu tư vào công nghiệp hỗ trợ chỉ đạt khoảng 20 tỷ USD, một con số còn khiêm tốn so với nhu cầu thực tế mà ngành này đang đối mặt. Bên cạnh đó, Việt Nam vừa thiết lập kỷ lục xuất nhập khẩu hàng hóa với giá trị vượt 680 tỷ USD, nhưng 94% trong số đó là nguyên liệu, linh kiện mà nước ta có thể sản xuất nếu ngành công nghiệp hỗ trợ được phát triển.
Theo số liệu từ cơ quan chức năng, hiện có khoảng 1.700 doanh nghiệp FDI tham gia vào lĩnh vực này, chiếm 40% tổng số doanh nghiệp toàn ngành. Tuy nhiên, tỉ lệ nội địa hóa bên trong các lĩnh vực như dệt may, da giày chỉ đạt 45 – 50%, trong khi cơ khí chế tạo và lắp ráp ô tô lần lượt chỉ đạt 15 – 20% và 5 – 20%. Các doanh nghiệp trong nước mới chỉ đáp ứng được khoảng 10% nhu cầu cho linh kiện, phụ tùng sản xuất.
Trước tình hình này, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 205/2025/NĐ-CP nhằm sửa đổi và bổ sung một số quy định trong Nghị định 111. Nghị định mới, có hiệu lực từ 1/9/2025, đã mở rộng phạm vi hỗ trợ cho các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, bao gồm nghiên cứu, thử nghiệm, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ thị trường, cùng với ưu đãi thuế.
Kỳ Vọng Từ Doanh Nghiệp
Bà Trần Thị Thu Trang, Chủ tịch Hanel PT, chia sẻ rằng nhiều doanh nghiệp tư nhân, trong đó có Hanel PT, đã nỗ lực không ngừng để vượt qua những rào cản về cơ chế và thiếu hụt nguồn vốn hiện tại. Bà nhấn mạnh, để khai thác tối đa tiềm năng, cộng đồng doanh nghiệp tư nhân hy vọng các chính sách mới sẽ được triển khai nhanh chóng, dễ dàng hơn về thủ tục và mở đường cho sự phát triển.
Bà Trang cho biết, doanh nghiệp tư nhân trong nước hoàn toàn có thể đóng vai trò chủ chốt trong chiến lược phát triển công nghiệp quốc gia nếu nhận được sự hỗ trợ kịp thời và thực tế từ phía Nhà nước. Cô nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng năng lực tự thân, trong đó con người là nguồn lực quan trọng hơn cả.
Đề Xuất Từ Các Chuyên Gia
Ông Phan Đăng Tuất, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI), cho biết đa số doanh nghiệp trong ngành công nghiệp chế tạo đều mong muốn mở rộng và phát triển để hướng tới chế tạo các sản phẩm hoàn chỉnh. Một đề xuất quan trọng của ông là chuyển từ chế tạo các linh kiện riêng lẻ sang hợp tác sản xuất các cụm chi tiết hoặc sản phẩm hoàn chỉnh, nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc vào thị trường quốc tế.
“Chúng tôi đã đề xuất Chính phủ danh sách những sản phẩm mà doanh nghiệp trong nước có thể chế tạo, vật liệu và linh kiện điện tử, cơ khí, nhựa cao su và phụ liệu là các nhóm hàng trọng tâm, rất cần các doanh nghiệp trong nước phối hợp sản xuất,” ông Tuất nhấn mạnh.
Tóm lại
Công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức nhưng cũng mở ra nhiều cơ hội phát triển nhờ các chính sách đồng hành của Nhà nước và nỗ lực gia tăng năng lực nội tại của doanh nghiệp.
