Trong tháng 12/2025 tại TP.HCM, một diễn đàn quy tụ hơn 200 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cùng các tập đoàn FDI lớn và đại diện của 60 khu công nghiệp sẽ diễn ra nhằm thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Contents
Kết nối thị trường FDI còn hạn chế
Ông Võ Sơn Điền, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ TP.HCM, nhấn mạnh rằng việc kết nối chuỗi giá trị và khẳng định năng lực nội tại của các doanh nghiệp ngành công nghiệp hỗ trợ trong nước là rất quan trọng. Diễn đàn không chỉ tạo cơ hội kết nối doanh nghiệp B2B (doanh nghiệp với doanh nghiệp) và B2G (doanh nghiệp với các cơ quan nhà nước), mà còn giúp xây dựng cầu nối vững chắc giữa các nhà mua hàng và nhà cung ứng.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, tạo ra cả cơ hội lẫn sức ép lớn, việc kết nối các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ nội địa với các đối tác FDI trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, thực tế hiện tại cho thấy khả năng kết nối của các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam vẫn còn hạn chế, đặc biệt là trong lĩnh vực điện tử.
Thực trạng ngành công nghiệp điện tử
Ngành công nghiệp điện tử Việt Nam hiện nay vẫn chỉ là “bóng mờ” trong mắt các doanh nghiệp FDI. Theo nghiên cứu từ nhóm chuyên gia của Khoa Kinh doanh, Đại học RMIT, các doanh nghiệp FDI Hàn Quốc và Nhật Bản vốn chiếm lĩnh thị trường điện tử tại Việt Nam thường hoạt động theo mạng lưới khép kín, dẫn đến việc hạn chế kết nối với các doanh nghiệp nội địa. Ngược lại, các nhà đầu tư ASEAN và Trung Quốc có xu hướng cởi mở hơn trong một số phân khúc, cho phép doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội cải thiện kỹ năng quản lý và công nghệ.
Ông Lê Phụng Thắng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Cơ khí Việt Nam (VAMI), chỉ ra rằng tỷ lệ nội địa hóa trong nhiều lĩnh vực, như máy động lực hay thiết bị y tế, vẫn còn thấp. Ngoài ra, chuỗi cung ứng nội địa yếu và thiếu đơn hàng lớn cũng tạo ra những rào cản đáng kể.
Thách thức trong ngành công nghiệp bán dẫn
Ngành công nghiệp bán dẫn, hiện đang được Việt Nam đặt nhiều kỳ vọng vào, cũng đang gặp khó khăn. Bà Nguyễn Quỳnh Hoa, chuyên gia từ Trường Kinh tế, Luật và Quản lý Nhà nước thuộc Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH), nêu rõ rằng Việt Nam hiện chỉ tham gia ở bước cuối trong chuỗi giá trị của ngành bán dẫn, đó là đóng gói và kiểm thử, những khâu có giá trị thấp, chỉ chiếm 6%.
Bà Hoa cũng cảnh báo về tình trạng thiếu hụt nhân lực trong ngành công nghiệp bán dẫn, đặc biệt là thiếu những kỹ sư có trình độ cao, những người có khả năng quản lý toàn bộ quy trình từ thiết kế chip đến thương mại hóa sản phẩm. “Đây thực sự là một thách thức lớn đối với các mục tiêu phát triển ngành công nghiệp yêu cầu trình độ nhân lực cao như ngành bán dẫn”, bà nhấn mạnh.
Tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và FDI
Để giải quyết những vấn đề này, nhóm nghiên cứu của RMIT khuyến nghị rằng các cơ quan quản lý Việt Nam cần thúc đẩy liên kết sâu hơn giữa doanh nghiệp trong nước và khối FDI. Cụ thể, các chính sách khuyến khích việc sử dụng nguyên vật liệu và nhà cung cấp nội địa là thiết yếu. Đồng thời, việc khuyến khích các dự án nghiên cứu và phát triển (R&D) cùng các dự án phát triển chung với các đối tác trong khối ASEAN và Trung Quốc cũng rất quan trọng.
Ông Lê Phụng Thắng đề xuất rằng để phát triển ngành cơ khí chế tạo, cần tăng tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm kỹ thuật cao, giảm phụ thuộc vào hàng nhập khẩu. Ông cũng cho rằng việc phát triển hệ sinh thái phụ trợ và nâng cao năng lực nhân lực là cần thiết.
Hướng đi cho ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam
Ngành công nghiệp hỗ trợ cần kiến tạo chuỗi giá trị khép kín. Việc chủ động trong sản xuất nguyên liệu trong nước, đồng phát triển sản phẩm, tiêu chuẩn hóa, chuyển đổi số và xanh hóa sẽ giúp nâng cao sức cạnh tranh và giảm chi phí, đồng thời tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Để thực hiện điều này, ông Thắng nhấn mạnh rằng cần phải thay đổi cách tiếp cận phát triển, không chỉ tập trung riêng lẻ vào từng doanh nghiệp hay ngành, mà cần có sự liên kết chặt chẽ giữa các doanh nghiệp trong ngành cơ khí, thép và phụ trợ. Chính phủ và các hiệp hội cần tạo thành một “liên minh sản xuất phụ trợ” mạnh mẽ cho các dự án lớn.
Chính phủ cũng cần duy trì môi trường chính sách ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư và xúc tiến thương mại, đồng thời đặt ra yêu cầu về ngưỡng nội địa hóa nhằm thúc đẩy mối liên kết giữa doanh nghiệp FDI và các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước.
Tóm lại
Diễn đàn phát triển công nghiệp hỗ trợ Việt Nam dự kiến tổ chức tại TP.HCM vào tháng 12/2025 không chỉ tạo cơ hội kết nối giữa các doanh nghiệp nội địa và doanh nghiệp FDI, mà còn phản ánh sự cần thiết phải phát triển công nghiệp hỗ trợ Việt Nam theo hướng bền vững và sâu rộng hơn.
`
