Thủ tướng Đức Friedrich Merz đang nỗ lực tìm kiếm sự cân bằng giữa bảo vệ ngành công nghiệp truyền thống và hướng đến một nền kinh tế trung hòa carbon. Tại Hội nghị thường niên của Công đoàn Công nghiệp Khai khoáng, Hóa chất và Năng lượng, ông đãnhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì các ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng trong quá trình chuyển đổi xanh cũng như việc đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2045. Đây là một thách thức không nhỏ cho nền kinh tế lớn nhất châu Âu.
Contents
Cam Kết Chính Trị Đối Với Ngành Công Nghiệp Nặng
Tại hội nghị diễn ra vào đầu tháng 10, ông Merz đã thẳng thắn thừa nhận rằng không thể thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh một cách cực đoan, điều này có thể tạo ra nhiều khó khăn cho doanh nghiệp. Ông nhấn mạnh cần phải hoàn thiện cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon của Liên minh Châu Âu (CBAM) trước khi áp dụng đầy đủ vào năm 2026. Phát biểu của ông chỉ ra rằng, trong khi chưa có cơ chế này hoạt động hiệu quả, việc áp đặt thêm gánh nặng chi phí lên doanh nghiệp châu Âu là không hợp lý. Ông cũng đề xuất rằng quy định phân bổ hạn ngạch phát thải miễn phí cho các ngành công nghiệp nặng cần được kéo dài quá thời hạn dự kiến.
Hệ Thống Thương Mại Khí Thải và Nguy Cơ Áp Lực Chi Phí
Theo quyết định hiện tại, hệ thống giao dịch khí thải của EU (ETS) dự kiến kết thúc những hạn ngạch phát thải miễn phí vào năm 2034. Các hiệp hội công nghiệp đã cảnh báo rằng việc loại bỏ các hạn ngạch này quá nhanh có thể khiến doanh nghiệp mất nguồn tài chính cần thiết để đầu tư vào công nghệ xanh. Do đó, những đề xuất từ Thủ tướng đang được xem xét như một tín hiệu cho thấy chính phủ Đức có thể điều chỉnh tiến trình này.
Hợp Đồng Bảo Vệ Khí Hậu: Một Giải Pháp Chuyển Đổi Công Nghiệp
Bên cạnh đó, một công cụ chủ chốt trong quá trình chuyển đổi công nghiệp của Đức là “Hợp đồng bảo vệ khí hậu”, hay còn gọi là Carbon Contracts for Difference (CCfD). Cơ chế này cho phép chính phủ bù đắp khoảng cách chi phí giữa sản xuất truyền thống và sản xuất xanh cho các ngành công nghiệp lớn có phát thải cao. Cụ thể, nếu chi phí sản xuất xanh cao hơn do giá carbon và năng lượng, nhà nước sẽ chi trả phần chênh lệch, ngược lại, khi công nghệ xanh trở nên rẻ hơn, doanh nghiệp sẽ phải hoàn trả phần dư.
Tác Động Của Hợp Đồng Bảo Vệ Khí Hậu Đến Các Ngành Công Nghiệp
Các hợp đồng thường có thời gian kéo dài 15 năm, tạo sự ổn định cho các dự án đầu tư và bảo vệ doanh nghiệp khỏi sự biến động giá năng lượng. Chương trình CCfD hiện tập trung vào các ngành có chi phí chuyển đổi cao như thép, xi măng, thủy tinh, giấy và hóa chất. Bộ Kinh tế và Khí hậu Đức đã mở vòng đấu thầu đầu tiên vào tháng 3/2024 với tổng ngân sách lên tới 4 tỷ euro.
Đến tháng 10/2024, 15 doanh nghiệp đã được lựa chọn ký hợp đồng trị giá tối đa 2,8 tỷ euro trong suốt 15 năm. Theo dự kiến, chương trình này sẽ giúp Đức giảm khoảng 350 triệu tấn CO₂ trước năm 2045 – tương đương khoảng 20 triệu tấn mỗi năm khi đi vào vận hành đầy đủ.
Tương Lai Của Nền Công Nghiệp Đức
Mặt khác, vòng đấu thầu thứ hai của chương trình CCfD đang được chuẩn bị cho năm 2026. Ủy ban Châu Âu đã thông qua khoản hỗ trợ 5 tỷ euro theo quy định về trợ cấp nhà nước cho các dự án liên quan đến hydro và lưu trữ carbon. Doanh nghiệp tham gia phải nộp kế hoạch đầu tư chi tiết, trình bày công nghệ mới và lượng khí thải dự kiến sẽ giảm.
Chính phủ sẽ lựa chọn những dự án có hiệu quả chi phí tốt nhất, yêu cầu cắt giảm tối thiểu 60% lượng khí thải trong 3 năm đầu và 90% sau 15 năm. Các hãng ô tô cũng sẽ hưởng lợi khi mua thép, hóa chất và thủy tinh ít phát thải CO₂ trong nước, từ đó đáp ứng tiêu chuẩn ESG của châu Âu và giữ lợi thế trong xuất khẩu.
Thách Thức Ngân Sách và Kỹ Thuật
Mặc dù chương trình đã cho thấy nhiều triển vọng, nhưng vẫn còn đó những thách thức lớn liên quan đến ngân sách và kỹ thuật. Vào năm 2023, Tòa Hiến pháp Đức đã ngăn chính phủ sử dụng khoảng nợ 60 tỷ euro dư thừa từ gói hỗ trợ Covid-19 để đầu tư vào các dự án khí hậu, gây khó khăn cho các kế hoạch ban đầu.
Ngoài ra, tiến độ thực hiện còn phụ thuộc vào nguồn cung hydro, năng lực lưới điện và tốc độ cấp phép cho các dự án. Công nghệ mới như thép hydro hay lò điện hóa hiện vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm thương mại, điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro về chi phí. Việc mở rộng chương trình ra hàng trăm nhà máy cũng đặt ra câu hỏi về tính bền vững tài chính và sự phối hợp quy định trong EU, đặc biệt khi cơ chế CBAM và ETS bắt đầu giao thoa.
Đánh Giá Tổng Thể
Khi kêu gọi “gia hạn hạn ngạch phát thải miễn phí”, Thủ tướng Merz không phủ nhận cam kết khí hậu mà đang tìm cách điều chỉnh để tránh cú sốc chính sách cho ngành công nghiệp nặng. Chính phủ của ông phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ các công đoàn và giới doanh nghiệp, những người lo ngại rằng chính sách khí hậu của châu Âu đang thay đổi nhanh hơn khả năng thích nghi của nền công nghiệp.
Tóm lại, Đức đang nỗ lực vạch ra con đường chuyển đổi xanh mà vẫn bảo đảm sức mạnh của ngành công nghiệp, thông qua những cam kết và chính sách hợp lý với hy vọng đạt mục tiêu trung hòa carbon trong tương lai gần.
