Tại hội thảo vừa diễn ra mang tên “Giảm thiểu ô nhiễm từ khí thải phương tiện giao thông sử dụng động cơ diesel: Thực trạng và giải pháp tại các thành phố lớn ở Việt Nam”, TS. Nguyễn Hữu Lương, chuyên gia cao cấp tại Viện Dầu khí Việt Nam, đã hội tụ nhiều kiến thức quan trọng về vấn đề ô nhiễm không khí từ giao thông và các giải pháp hiệu quả để giảm thiểu.
Contents
Ô Nhiễm Không Khí Mối Nguy Hiểm Gia Tăng
Theo TS. Lương, ô nhiễm không khí đang trở thành vấn đề cấp bách, đặc biệt từ các phương tiện giao thông chạy bằng diesel, vốn được xem là nguồn phát thải chính của khí nitro oxit (NOx) và bụi mịn (PM). NOx không chỉ gây hiệu ứng nhà kính mà còn góp phần gây ra mưa axit, trong khi bụi mịn PM gây ra những tác động xấu đến sức khỏe con người.
Tình hình này đã khiến châu Âu phải áp dụng những tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt. Chẳng hạn, tiêu chuẩn Euro 3 quy định mức NOx tối đa là 0,5 g/km, trong khi Euro 6 chỉ cho phép mức NOx chỉ còn 0,08 g/km. Theo ông, việc sử dụng dung dịch hỗ trợ khí thải (DEF) trong hệ thống tái tạo khí SCR được xem là giải pháp hiệu quả để đạt tiêu chuẩn Euro 5 và Euro 6.
Giới Thiệu Về Dung Dịch DEF
Dung dịch DEF, một hỗn hợp gồm 67,5% nước khử khoáng và 32,5% ure, khi được phun vào các khí thải động cơ ở nhiệt độ cao, sẽ phân hủy ure thành amoniac (NH3). Chất này sau đó phản ứng với NOx trong hệ thống SCR để tạo ra sản phẩm cuối là nitơ và nước, hoàn toàn vô hại.
Theo dự báo, thị trường DEF toàn cầu có thể đạt giá trị 43,73 tỷ USD vào năm 2025 và dự kiến sẽ tăng gấp đôi vào năm 2034, chủ yếu tập trung vào ba thị trường lớn là châu Âu, Bắc Mỹ và châu Á – Thái Bình Dương. Điều này chứng tỏ rằng DEF đang ngày càng được sử dụng phổ biến trên toàn cầu nhằm giảm thiểu phát thải từ các phương tiện giao thông diesel.
Động Lực Sử Dụng DEF Tại Các Quốc Gia
Việc thúc đẩy sử dụng DEF để giảm khí thải đến từ ba động lực chính, bao gồm:
- Hệ thống SCR kết hợp với DEF giúp giảm hơn 90% phát thải NOx.
- Quy định phát thải ngày càng nghiêm ngặt.
- Sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động logistics dẫn đến lượng xe lưu thông gia tăng, từ đó kéo theo nhu cầu sử dụng DEF cũng gia tăng.
Tại châu Âu, việc triển khai dung dịch DEF song hành với các tiêu chuẩn khí thải Euro 5 và Euro 6 đã được thực hiện một cách đồng bộ. Quy định này bắt đầu áp dụng cho xe tải hạng nặng và xe buýt từ năm 2006, sau đó mở rộng sang các loại phương tiện khác vào năm 2014. Để đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng DEF, châu Âu đã ban hành tiêu chuẩn ISO 22241 và các quy định giám sát khu vực hoạt động của dung dịch này.
Ở Mỹ, quy định về khí thải EPA 2010 đã được thiết lập từ năm 2010 cho xe tải nặng và xe buýt, sau đó mở rộng sang máy xây dựng và tàu hỏa. Tại Trung Quốc, tiêu chuẩn khí thải China VI tương đương với Euro 6 được áp dụng, trong đó Bắc Kinh có các quy định nghiêm ngặt hơn.
Hiệu Quả Của Giải Pháp SCR + DEF
TS. Nguyễn Hữu Lương nhấn mạnh rằng việc áp dụng giải pháp SCR + DEF có khả năng giảm từ 70-90% khí thải NOx, 50-90% hydrocarbon , 30-50% CO và PM, góp phần quan trọng trong việc cải thiện chất lượng không khí. Hệ thống SCR có thể được lắp đặt cho các loại xe đang hoạt động, điều này cho phép sử dụng dung dịch DEF, giúp tiết kiệm từ 3-5% nhiên liệu và kéo dài tuổi thọ của phương tiện.
Mặc dù xét về mặt kinh tế, việc lắp đặt và sử dụng SCR + DEF sẽ làm tăng chi phí sở hữu xe từ 10-15%, nhưng việc cắt giảm khí thải sẽ góp phần cải thiện môi trường, giảm chi phí y tế và mở ra nhiều cơ hội việc làm cũng như thị trường mới.
Thách Thức Tại Việt Nam
Tình hình ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn tại Việt Nam như Hà Nội và TP.HCM đang ở mức nghiêm trọng. Để áp dụng giải pháp SCR + DEF, cần có một lộ trình phù hợp, thường kéo dài ít nhất 10 năm với từng giai đoạn cụ thể.
Bên cạnh đó, các quy định rõ ràng về tiêu chuẩn khí thải, chất lượng DEF và hệ thống SCR cũng cần được thiết lập cùng với cơ chế giám sát hiệu quả và xử lý nghiêm các vi phạm. Chuỗi cung ứng cũng cần được đảm bảo thông qua việc đa dạng hóa nguồn cung và phát triển cơ sở hạ tầng phân phối.
TS. Nguyễn Hữu Lương cũng khuyến nghị rằng việc kiểm soát chất lượng DEF phải được thực hiện tại các khâu sản xuất, phân phối và bán lẻ. Giám sát chất lượng SCR + DEF và khí thải cũng nên được thực hiện một cách chặt chẽ, có thể học hỏi từ Trung Quốc về việc áp dụng công nghệ giám sát tiên tiến.
Tóm lại
Trong bối cảnh ô nhiễm không khí đang gia tăng tại Việt Nam, việc áp dụng giải pháp SCR + DEF được xem là hướng đi khả thi để giảm thiểu phát thải từ phương tiện giao thông chạy diesel, thay vì loại bỏ hàng triệu ô tô cũ. Các quy định nghiêm ngặt và đầu tư công nghệ hiện đại là yếu tố quyết định cho thành công của chiến lược này.
