Ngành địa chất và khoáng sản Việt Nam đã khẳng định vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế, tạo nguồn thu ngân sách, đồng thời gắn liền với các mục tiêu an sinh xã hội và bảo vệ môi trường. Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 là một bước đột phá quan trọng, tăng cường quyền lợi cho địa phương và người dân, qua đó tạo động lực thúc đẩy phát triển bền vững cho đất nước.
Contents
Động lực phát triển kinh tế từ khai thác khoáng sản
Theo ông Trần Phương, Phó Cục trưởng Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, việc thực hiện Luật Khoáng sản năm 2010 đã tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho ngành khoáng sản. Hệ thống văn bản pháp luật về khoáng sản đã được hoàn thiện, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời phát triển mạnh mẽ hoạt động điều tra và khai thác khoáng sản.
Tăng quyền lợi cho địa phương
Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 đã kế thừa và bổ sung nhiều chính sách quan trọng, đưa hoạt động thăm dò khoáng sản vào khuôn khổ minh bạch hơn. Một trong những điểm nhấn của luật là việc phân cấp quyền quản lý cho các UBND cấp tỉnh, cho phép họ cấp giấy phép thăm dò và khai thác khoáng sản tại địa phương. Điều này giúp các địa phương chủ động trong việc quản lý tài nguyên và sử dụng nguồn thu cho xây dựng cơ sở hạ tầng và bảo đảm an sinh xã hội.
Tác động tích cực tới địa phương
Tại nhiều tỉnh như Quảng Ninh, Lào Cai, Thái Nguyên, nguồn thu từ hoạt động khoáng sản đã đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc nâng cao thu nhập cho người dân. Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam cho biết, hoạt động khai thác khoáng sản mỗi năm mang lại cho ngân sách địa phương hàng nghìn tỷ đồng. Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp ưu tiên tuyển dụng lao động địa phương cũng đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho cư dân sống quanh các mỏ khoáng sản.
Nhiều địa phương đã hình thành các dịch vụ phụ trợ như vận tải, chế biến vật liệu và dịch vụ ăn uống quanh các mỏ khoáng sản, góp phần vào việc phát triển kinh tế địa phương và tăng trưởng thu nhập cho doanh nghiệp và người dân.
Chính sách hỗ trợ cộng đồng và phát triển bền vững
Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 không chỉ điều chỉnh hoạt động khai thác khoáng sản mà còn tăng cường trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân khai thác đối với các vấn đề xã hội. Các Hội đồng nhân dân cấp tỉnh giờ đây có thể quyết định về việc đóng góp kinh phí cho các công trình phát triển hạ tầng và bảo vệ môi trường tại địa phương.
Hợp tác hiệu quả giữa doanh nghiệp và chính quyền địa phương
Tại Quảng Nam và Hà Giang, một số doanh nghiệp khai thác khoáng sản đã có những chương trình hợp tác với chính quyền địa phương nhằm hỗ trợ cộng đồng như xây dựng nhà cho hộ nghèo và đầu tư vào cơ sở hạ tầng cấp nước sạch. Qua đó, khoảng 20.000 hộ nghèo đã được hỗ trợ sinh kế và gần 10.000 hộ đã thoát nghèo bền vững trong 5 năm qua.
Chuyển đổi xanh và bảo vệ môi trường
Ngành địa chất và khoáng sản cũng đang tích cực điều chỉnh hoạt động khai thác để giảm thiểu tác động đến môi trường. Việc áp dụng công nghệ khai thác hiện đại giúp tiết kiệm tài nguyên và khôi phục môi trường sau khai thác đã trở thành xu hướng chính trong ngành.
Nỗ lực trong phục hồi môi sinh
Mô hình trồng cây và cải tạo mặt bằng trên các mỏ than, đá đã được triển khai nhằm chuyển đổi đất sang phục vụ cho nông nghiệp hoặc du lịch sinh thái. Những biện pháp này không chỉ giảm thiểu ô nhiễm mà còn tạo ra sinh kế mới cho người dân khu vực sau khi các mỏ đóng cửa.
Mục tiêu phát triển bền vững trong tương lai
Ông Trần Phương cho biết, trong giai đoạn 2026-2030, ngành địa chất và khoáng sản đặt ra mục tiêu nâng tỷ lệ khoáng sản được chế biến sâu lên 70%. Đồng thời, toàn bộ doanh nghiệp khai thác sẽ phải lập kế hoạch phục hồi môi trường và đóng góp vào quỹ cộng đồng.
Kết nối tài nguyên với phát triển kinh tế
Với cách tiếp cận này, tài nguyên khoáng sản không chỉ đơn thuần là nguồn thu ngân sách mà còn là động lực cho sự phát triển kinh tế địa phương, tạo cơ hội việc làm, cải thiện hạ tầng, và nâng cao chất lượng sống của người dân. Điều này phản ánh rõ ràng trong mục tiêu tổng thể của đất nước là “không để ai bị bỏ lại phía sau”.
Tóm lại
Ngành địa chất và khoáng sản không chỉ khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế mà còn là điểm tựa cho an sinh xã hội và bảo vệ môi trường. Với những cải cách và chính sách mới của Luật Địa chất và Khoáng sản 2024, ngành này đang hứa hẹn sẽ mang lại những hiệu quả tích cực hơn nữa cho sự phát triển bền vững của Việt Nam.
