Ô nhiễm không khí đang trở thành một thách thức lớn ở Việt Nam, đặc biệt là tại hai đô thị lớn nhất là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Tình trạng ô nhiễm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững của đất nước.
Contents
Nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí
Theo thống kê, nguồn phát thải từ các phương tiện giao thông là một trong những nguyên nhân hàng đầu của ô nhiễm không khí tại các thành phố lớn. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hữu Tuyến, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện tự hành tại Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết hầu hết các phương tiện giao thông hiện nay vẫn sử dụng động cơ đốt trong. Điều này dẫn đến việc phát sinh nhiều khí độc hại, bao gồm nitrogen oxides (NOx) và bụi mịn (PM).
Mặc dù các chất này chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong thể tích khí thải, nhưng do số lượng lớn phương tiện hiện có, lượng phát thải thực tế lại rất đáng kể. Trong đó, các phương tiện chạy dầu diesel được xác định là nguồn phát thải NOx và PM chủ yếu, gây tác động xấu đến sức khỏe con người cũng như môi trường.
Tình hình ô nhiễm không khí tại thành phố lớn
Các cơ quan quản lý đã chỉ ra rằng tình trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đang ngày càng trở nên nghiêm trọng. Ông Hoàng Hải, đại diện Cục Môi trường thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết nồng độ PM2.5 thường xuyên vượt quy chuẩn cho phép, đặc biệt là trong mùa nghịch nhiệt từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau. Nguyên nhân chính của tình trạng này bao gồm giao thông vận tải, hoạt động xây dựng, sản xuất công nghiệp, đốt rác và các yếu tố khí tượng bất lợi.
Giải pháp công nghệ xanh
Trước sự gia tăng ô nhiễm không khí, công nghệ xanh trở thành một yêu cầu cấp bách. Đặc biệt, việc kiểm soát và xử lý khí thải, đặc biệt là NOx, không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cơ hội để ứng dụng công nghệ tiên tiến nhằm phát triển ngành vận tải sạch hơn.
Giải pháp Diesel Exhaust Fluid (DEF) được xem là một bước tiến quan trọng, hạn chế phát thải NOx – chất khí gây hại lớn nhất trong khí thải động cơ diesel. DEF là dung dịch bao gồm 32,5% urê tinh khiết và 67,5% nước khử ion, khi được phun vào hệ thống xúc tác chọn lọc (SCR), có thể chuyển hóa tới 90% lượng NOx thành nitơ và hơi nước. Ông Trần Vĩnh Lộc, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng PVFCCo cho biết công nghệ này đã được áp dụng rộng rãi tại các nước có tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt như châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Trung Quốc.
Sản phẩm DEF Phú Mỹ Xanh
Sản phẩm DEF – Phú Mỹ Xanh do Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo – Phú Mỹ) nghiên cứu và sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế được đánh giá cao và sẽ góp phần giảm phát thải khí độc hại, thúc đẩy chuyển đổi xanh trong ngành vận tải. Ông Trần Vĩnh Lộc khẳng định rằng sản phẩm này không chỉ giúp giảm đáng kể ô nhiễm mà còn tăng hiệu suất động cơ và tiết kiệm nhiên liệu.
Tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm DEF
Chất lượng dung dịch DEF là yếu tố then chốt trong việc đảm bảo hiệu quả của hệ thống SCR. Nếu sử dụng sản phẩm kém chất lượng có thể dẫn đến hư hỏng hệ thống SCR và không đạt tiêu chuẩn khí thải, gây thiệt hại kinh tế lớn. PVFCCo – Phú Mỹ đã phát triển sản phẩm DEF – Phú Mỹ Xanh từ urê tinh khiết của Nhà máy Đạm Phú Mỹ, với độ tinh khiết cao và hàm lượng kim loại nặng cực thấp, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế ISO 22241.
Kết quả kiểm định độc lập cho thấy các chỉ tiêu tạp chất của sản phẩm này đều thấp hơn nhiều lần so với giới hạn cho phép. Để phục vụ người tiêu dùng tốt nhất, PVFCCo – Phú Mỹ đã hợp tác với Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) nhằm mở rộng hệ thống phân phối, cho phép người tiêu dùng có thể nạp DEF cùng lúc với nhiên liệu diesel.
Nhu cầu DEF tăng cao trong tương lai
Theo các chuyên gia, nếu các tiêu chuẩn khí thải được áp dụng nghiêm ngặt tại Việt Nam đến năm 2030, nhu cầu DEF có thể lên tới 70.000-100.000 tấn/năm. Hiện tại, PVFCCo – Phú Mỹ đang phối hợp với Hiệp hội Vận tải của Đức để chứng nhận và cấp chứng chỉ chất lượng sản phẩm DEF Phú Mỹ nhằm thúc đẩy xuất khẩu sang các thị trường quốc tế.
Việc phát triển dung dịch xử lý khí thải động cơ diesel đạt chuẩn quốc tế là minh chứng rõ ràng cho cam kết “kinh doanh gắn với bảo vệ môi trường” của doanh nghiệp hoá chất trong nước. Ngoài đáp ứng yêu cầu kỹ thuật khắt khe, sản phẩm DEF Phú Mỹ còn thể hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc giảm phát thải và bảo vệ môi trường.
Thách thức trong kiểm soát khí thải
Mặc dù hiệu quả kỹ thuật của giải pháp DEF đã được xác thực, nhưng việc triển khai công nghệ này trong lộ trình kiểm soát khí thải tại Việt Nam còn đối mặt với nhiều thách thức. Hiện tại, sản phẩm dung dịch xử lý khí thải NOx của động cơ diesel vẫn chưa có tiêu chuẩn chính thức tại Việt Nam và thiếu quy định ràng buộc về chất lượng.
Theo ông Trần Vĩnh Lộc, do chưa có quy định kiểm tra và xử phạt nghiêm ngặt cho hành vi vô hiệu hóa hệ thống SCR hoặc sử dụng dung dịch không đạt chuẩn, nên việc siết chặt công tác kiểm định môi trường và áp dụng chế tài là thiết yếu để bảo đảm sự tuân thủ pháp luật và bảo vệ môi trường.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng Việt Nam cần sớm chuẩn hóa chất lượng giải pháp DEF và loại bỏ các phương tiện không đạt tiêu chuẩn. Mục tiêu đặt ra là phát triển thị trường dung dịch xử lý khí thải, hướng tới mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Tóm lại, tình trạng ô nhiễm không khí tại Việt Nam, đặc biệt ở các thành phố lớn, đang ở mức báo động. Giải pháp công nghệ như DEF được coi là cần thiết và khả thi để giảm thiểu ô nhiễm, nhưng cần có sự can thiệp và quản lý chất lượng hiệu quả.
