Tháng 6 vừa qua đã trở thành cột mốc đáng báo động trong cuộc khủng hoảng khí hậu toàn cầu khi hàng loạt quốc gia trên ba châu lục ghi nhận những mức nhiệt cao nhất từng được thống kê. Theo dữ liệu từ chương trình giám sát khí hậu Copernicus của châu Âu, có đến 12 quốc gia trải qua tháng 6 nóng chưa từng thấy, trong khi 26 quốc gia khác cũng trải qua tháng 6 nóng bất thường, đứng thứ hai trong lịch sử khí tượng của họ. Khoảng 790 triệu người dân tại châu Âu, châu Á và châu Phi đang phải đối mặt với cái nóng thiêu đốt, mở đầu mùa Hè với thực tế không thể phủ nhận: biến đổi khí hậu đang gia tăng và trở nên tàn khốc hơn bao giờ hết.
Contents
Nắng nóng kỷ lục ở châu Âu
Cuối tháng 6, một đợt nắng nóng dữ dội quét qua Tây và Nam Âu, đặc biệt ảnh hưởng đến khu vực Paris (Pháp) cùng một số vùng tại Bỉ và Hà Lan – nơi vốn không quen với nền nhiệt cao. Tại 15 quốc gia, gồm Thụy Sĩ, Italy và toàn bộ khu vực Balkan, nhiệt độ trung bình tháng 6 cao hơn 3 độ C so với mức chuẩn giai đoạn 1981-2010.
Tây Ban Nha, Bosnia và Montenegro ghi nhận tháng 6 nóng nhất trong lịch sử. Trong khi đó, Pháp, Anh và nhiều nước khác cũng chứng kiến tháng 6 nóng thứ hai trong lịch sử – một dấu hiệu cho thấy tình trạng nóng bức không còn là ngoại lệ mà đang trở thành trạng thái bình thường mới của mùa Hè châu Âu.
Cơ quan Khí tượng Quốc gia Romania (ANM) đã kéo dài các cảnh báo mã Đỏ, Cam và Vàng cho đến sáng 9/7, khi nền nhiệt cực đoan tiếp tục bao trùm đất nước. Riêng thủ đô Bucharest và 14 hạt phía Nam đang phải hứng chịu mức nhiệt 38-41 độ C vào ban ngày và 21-23 độ C vào ban đêm. Chỉ số nhiệt – độ ẩm đã vượt ngưỡng nguy hiểm 80 đơn vị, gây khó chịu nghiêm trọng cho cơ thể. Ngày 6/7, Cơ quan Quản lý Hạ tầng Đường bộ Romania đã áp dụng lệnh cấm lưu thông tạm thời đối với các phương tiện nặng trên 7,5 tấn tại các khu vực cảnh báo Đỏ, do nguy cơ nóng chảy mặt đường và mất an toàn. Lệnh này không áp dụng cho xe cứu hộ, vận chuyển hành khách, thực phẩm và nhiên liệu.
Tình hình nắng nóng tại châu Á
Tại châu Á, Nhật Bản ghi nhận tháng 6 nóng nhất kể từ năm 1898, với nhiệt độ cao kỷ lục tại 14 thành phố trong đợt nắng nóng đầu mùa. Nhiệt độ mặt biển ven bờ cũng tăng thêm 1,2 độ C, ngang bằng kỷ lục của tháng 6/2024 – mức cao nhất từng được ghi nhận từ năm 1982. Điều này cho thấy mùa Hè 2024 tại Nhật Bản nóng ngang kỷ lục năm 2023, đồng thời mùa Thu cũng ấm áp chưa từng có trong 126 năm qua. Hoa anh đào, biểu tượng của “đất nước Mặt Trời mọc”, giờ đây thường nở sớm hoặc không thể nở vì mùa Đông và Thu không đủ lạnh để kích hoạt quá trình trổ hoa.
Hàn Quốc và Triều Tiên cũng trải qua tháng 6 nóng nhất trong lịch sử, với mức nhiệt cao hơn mức trung bình 2 độ C. Tại Trung Quốc, 102 trạm khí tượng báo cáo nhiệt độ cao nhất từng ghi nhận trong tháng 6, với một số khu vực vượt ngưỡng 40 độ C.
Ở Pakistan và Tajikistan, tháng 6 ghi nhận mức nhiệt kỷ lục, nối tiếp một mùa Xuân nóng chưa từng có. Nhiều quốc gia Trung Á như Iran, Afghanistan, Uzbekistan hay Kyrgyzstan cũng không thoát khỏi đợt nóng kéo dài, biến mùa Xuân thành mùa Hè đến sớm và khốc liệt.
Tình hình nắng nóng tại châu Phi
Châu Phi cũng không tránh khỏi ảnh hưởng của nắng nóng. Nigeria, quốc gia đông dân thứ 6 thế giới với 230 triệu người, vừa chứng kiến mức nhiệt trong tháng 6 san bằng kỷ lục nắng nóng ghi nhận trong năm ngoái. Các quốc gia Trung và Đông Phi như Cộng hòa Trung Phi, Nam Sudan, Cameroon, Cộng hòa Dân chủ Congo và Ethiopia có tháng 6 nóng thứ hai trong lịch sử, chỉ sau năm ngoái.
Đặc biệt, ở Nam Sudan, nhiệt độ vượt ngưỡng trung bình tới 2,1 độ C, một con số đáng báo động ở khu vực khí hậu vốn ổn định. Quốc gia nghèo khó này đã vật lộn với bất ổn và thiên tai, từng trải qua đợt nóng khủng khiếp hồi tháng 3 vừa qua, khiến hàng loạt học sinh ở thủ đô Juba bị ngất xỉu, buộc chính phủ phải đóng cửa trường học và yêu cầu người dân ở trong nhà.
Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) hồi tháng 5 đã cảnh báo rằng: “Thời tiết cực đoan và biến đổi khí hậu đang tác động tới mọi mặt của phát triển kinh tế-xã hội ở châu Phi, đồng thời làm trầm trọng thêm nạn đói, mất an ninh và làn sóng di cư.”
Tác động toàn cầu của biến đổi khí hậu
Có thể thấy, tháng 6 năm nay đã xé toang mọi kỷ lục về sức nóng tại khắp các châu lục. Với tốc độ và mức độ gia tăng nhiệt độ như hiện nay, điều từng được xem là “dị thường” đang trở thành “bình thường mới.” Thế giới đang phải đối mặt không chỉ với cái nóng mà còn với các hệ lụy nghiêm trọng về kinh tế, y tế, giáo dục và môi sinh, đặc biệt ở những quốc gia nghèo nơi hệ thống ứng phó thiên tai vẫn còn yếu kém.
Sóng nhiệt không chỉ gây nguy hại đến sức khỏe cộng đồng mà còn dẫn đến gia tăng đáng kể các ca nhiễm bệnh và tử vong liên quan đến thời tiết nóng bức, đặc biệt ở những nhóm dân số dễ bị tổn thương.
Tóm lại
Cuộc khủng hoảng khí hậu đang diễn ra ngay trước mắt chúng ta, với những tác động rõ rệt và nghiêm trọng tại nhiều quốc gia trên thế giới. Tháng 6 vừa qua không chỉ là một tháng nóng kỷ lục mà còn là lời nhắc nhở khẩn cấp về sự cần thiết phải hành động nhanh chóng và quyết liệt để đối phó với biến đổi khí hậu.
