TP.HCM đang chuyển mình với một không gian phát triển mới, trong đó giáo dục nghề nghiệp được xem là lĩnh vực có nhiều cơ hội để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ cho sự phát triển kinh tế – xã hội của thành phố.
Contents
Chất Lượng Lao Động Còn Thấp
Theo TS Đặng Minh Sự, nguyên Trưởng Phòng Giáo dục nghề nghiệp (GDNN) tại TP.HCM, sau hợp nhất, thành phố hiện có khoảng 400 cơ sở GDNN. Trong số đó, có 74 trường cao đẳng và 71 trường trung cấp, cùng nhiều trung tâm GDNN và giáo dục thường xuyên (GDTX). Mặc dù số lượng trường học này khá lớn so với các vùng khác trong cả nước, nhưng chất lượng đào tạo vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tiễn.
Cụ thể, một khảo sát gần đây từ Trung tâm Dự báo nhu cầu nhân lực và Thông tin thị trường lao động TP.HCM cho thấy chỉ có 3,77% doanh nghiệp tham gia khảo sát có nhu cầu tuyển dụng nhân lực chuyên sâu trong 8 ngành đào tạo quốc tế. Hơn nữa, 87% doanh nghiệp yêu cầu người lao động phải được đào tạo bài bản. TS Sự nhận định rằng, “số lượng trường nhiều nhưng chất lượng chưa đồng đều, vẫn còn khoảng cách lớn giữa đào tạo và nhu cầu thực tiễn.”
Ngoài ra, GS-TS Nguyễn Trọng Hoài từ Trường Đại học Kinh tế TP.HCM cũng chỉ ra rằng, mặc dù có khoảng 200.000 sinh viên tốt nghiệp mỗi năm, tỷ lệ lao động có kỹ năng ở Đông Nam Bộ, đặc biệt là tại TP.HCM, chỉ đạt trung bình cả nước. Tỷ lệ lao động qua đào tạo tuy có xu hướng tăng nhưng mức tăng chỉ khoảng 1% hàng năm, điều này gây khó khăn lớn trong việc nâng cấp công nghệ trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0.
GS-TS Nguyễn Thị Cành từ Trường Đại học Kinh tế – Luật (ĐHQG TP.HCM) nhấn mạnh rằng nhiều doanh nghiệp phải tổ chức đào tạo lại cho lao động phổ thông cũng như kỹ sư sau khi tuyển dụng để đáp ứng yêu cầu công việc.
Tháo Gỡ Khó Khăn Để Nâng Cao Chất Lượng Đào Tạo
Trước tình trạng chất lượng đào tạo còn hạn chế, các cơ sở GDNN đã chủ động đưa ra nhiều giải pháp nhằm cải thiện tình hình. ThS Trần Văn Tùng, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Quốc tế VABIS, cho biết việc hợp nhất các tỉnh Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu, và TP.HCM đã mở ra không gian phát triển lớn hơn cho các cơ sở GDNN. Sinh viên giờ đây dễ dàng tiếp cận mạng lưới tuyển dụng đa dạng và có nhiều cơ hội thực tập cũng như việc làm sau khi tốt nghiệp.
Ông Tùng nhấn mạnh: “TP.HCM có tiềm lực lớn về công nghiệp, cảng biển, dịch vụ, du lịch… Chúng tôi đã và sẽ tiếp tục kết nối với doanh nghiệp để giúp người học có thêm cơ hội việc làm, cùng với việc tiếp xúc với thực tế ngay trong quá trình học.”
ThS Trương Huỳnh Như, hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Bà Rịa – Vũng Tàu, cũng cho hay TP.HCM cần có chính sách đặt hàng đào tạo nguồn nhân lực đồng bộ theo ngành nghề mà địa phương cần. Ông kêu gọi thành phố đầu tư phát triển hạ tầng và thiết bị cho các trường nghề trọng điểm, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo lên ngang tầm khu vực ASEAN và quốc tế.
Bên cạnh đó, ông còn đề xuất xây dựng khung pháp lý rõ ràng và cơ chế ưu đãi để khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào quá trình hỗ trợ đào tạo và tuyển dụng sinh viên.
Trong khi đó, TS Trần Hùng Phong, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Việt Nam – Singapore, cho rằng thành phố cần hoạch định dự báo cơ cấu lao động phù hợp với từng nhóm ngành nghề trọng điểm, tránh tình trạng dàn trải và đào tạo trùng lặp.
Xây Dựng Hệ Sinh Thái Liên Kết Đào Tạo – Tuyển Dụng
Nhiều chuyên gia còn đề xuất TP.HCM nên phát triển một “hệ sinh thái liên kết đào tạo – tuyển dụng” xuyên vùng. Cụ thể, cần tổ chức các sàn giao dịch việc làm, kết nối doanh nghiệp trong đào tạo, tuyển dụng và chia sẻ mô-đun đào tạo để người học có thể linh hoạt học tập và thực tập.
TS Phạm Vũ Quốc Bình, Phó Cục trưởng Cục GDNN – GDTX thuộc Bộ GD-ĐT, nhấn mạnh rằng TP.HCM cần đẩy nhanh công tác sáp nhập các trường nghề. Điều này không chỉ giúp tinh gọn bộ máy mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ sở GDNN.
TS Bình lưu ý rằng thành phố cần tiếp tục thực hiện lộ trình sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở GDNN theo hướng tinh gọn và mạnh mẽ hơn. Đồng thời, cần giao quyền tự chủ tài chính và chương trình đào tạo cho các cơ sở GDNN công lập, nhằm thúc đẩy họ chủ động khai thác các nguồn thu và đa dạng hóa nguồn lực tài chính.
Hỗ Trợ Tài Chính Kiểm Định Chất Lượng
ThS Nguyễn Chí Thành, Phó trưởng Phòng GDNN – GDTX và đại học, Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết theo kế hoạch chiến lược phát triển GDNN đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045, TP.HCM đặt mục tiêu phát triển nhanh giáo dục nghề nghiệp để đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường lao động.
Mục tiêu cụ thể cho năm 2025 là có ít nhất 30% cơ sở GDNN và 30% chương trình đào tạo các ngành nghề trọng điểm đạt tiêu chuẩn kiểm định chất lượng. Thành phố còn đặt ra mục tiêu có ít nhất 2 trường cao đẳng và 5 chương trình đào tạo đạt tiêu chuẩn kiểm định quốc tế, cùng với việc phát triển 10 nhóm ngành nghề có năng lực cạnh tranh vượt trội trong ASEAN.
Các cơ sở GDNN sẽ được thành phố hỗ trợ một phần kinh phí cho công tác kiểm định chất lượng. Đồng thời, các trường cần tham gia sâu rộng vào các cuộc thi về kỹ năng nghề nghiệp và hội giảng để phát huy thế mạnh riêng của mình.
Tóm lại, TP.HCM đang tích cực mở rộng không gian phát triển giáo dục nghề nghiệp, nỗ lực nâng cao chất lượng đào tạo để đáp ứng nhu cầu thị trường lao động ngày càng cao.
