Triển lãm quốc tế về Cơ khí chính xác và Sản xuất chế tạo – MTA Vietnam 2025 đang thu hút sự chú ý tại TP.HCM với sự tham gia của hơn 400 đơn vị đến từ 21 quốc gia. Tuy nhiên, gian hàng của doanh nghiệp Việt Nam có phần mờ nhạt so với các đối thủ từ Đức, Nhật Bản, Đài Loan và Ý. Thực trạng này đặt ra câu hỏi về quá trình phát triển của ngành cơ khí chế tạo Việt Nam trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.
Contents
Thực trạng và những thách thức
Trong 3 ngày diễn ra triển lãm, gian hàng của doanh nghiệp nội địa chủ yếu tập trung vào việc phân phối các sản phẩm nhập khẩu. PGS.TS Lê Kỳ Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam (VAMI), nhấn mạnh rằng ngành cơ khí chế tạo Việt Nam vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng của đất nước. Ông chỉ ra rằng một trong những nguyên nhân chủ yếu là vì nguyên liệu đầu vào chủ yếu phải nhập khẩu, dẫn đến chi phí cao và khả năng cạnh tranh hạn chế.
“Việt Nam đã nhìn thấy vấn đề về nguồn nguyên liệu này và đã có những hoạt động cụ thể như thực hiện Khu gang thép Thái Nguyên. Hiện tại, Tập đoàn Hòa Phát cũng đang hoạt động rất hiệu quả,” ông Nam cho biết.
Quy mô thị trường và sự thiếu hụt doanh nghiệp lớn
Một yếu tố khác làm chậm sự phát triển của ngành cơ khí chế tạo Việt Nam là quy mô thị trường hạn chế. Theo ông Nam, đất nước chưa có nhiều doanh nghiệp lớn với thương hiệu toàn cầu có khả năng cung ứng cho các thị trường rộng lớn. Ông lấy ví dụ về các hãng xe hơi lớn như Ford và Toyota, cho thấy quy trình sản xuất của họ được chia thành nhiều cấp phụ trợ khác nhau. Việt Nam chủ yếu tham gia vào cấp phụ trợ thứ hai, cung cấp các linh kiện như bánh răng và ly hợp, trong khi đó vẫn chưa phát triển đủ để sản xuất các bộ phận quan trọng cấp một như động cơ.
Ông Nam kêu gọi vào tương lai, Việt Nam cần phát triển thêm nhiều doanh nghiệp OEM (Original Equipment Manufacturer), tức là các nhà sản xuất thiết bị gốc, nhằm gia tăng khả năng cạnh tranh trong ngành cơ khí chế tạo. Tập đoàn Trường Hải, với sự hợp tác cùng Mazda và Kia, được coi là một ví dụ điển hình cho nhà sản xuất thành công theo mô hình OEM này.
Sự cần thiết của các chính sách hỗ trợ
Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam (VAA), ông Nguyễn Quân, cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của ngành cơ khí chế tạo trong bối cảnh công nghiệp hóa hiện nay. Ông bày tỏ sự tiếc nuối khi trong Quyết định 1131 về danh mục công nghệ chiến lược của Chính phủ, không có ngành cơ khí chế tạo được đưa vào danh sách. Ông Quân khẳng định việc bổ sung lĩnh vực này là rất cần thiết, vì ngành cơ khí chế tạo công nghệ cao sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế của Việt Nam.
Cơ hội từ triển lãm
Theo ông Quân, MTA Vietnam 2025 là cơ hội lớn để các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận và học hỏi những công nghệ tiên tiến của thế giới. Thông qua triển lãm, các cơ quan quản lý cũng nhận thức rõ hơn về vai trò thiết yếu của cơ khí chế tạo trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Cả hai ông Lê Kỳ Nam và Nguyễn Quân đều nhất trí rằng, ngành cơ khí chế tạo không chỉ có vai trò quan trọng trong phát triển công nghiệp, mà còn đang góp phần không kém gì so với công nghệ số hay trí tuệ nhân tạo trong tương lai.
Tóm lại, sự phát triển chậm chạp của ngành cơ khí chế tạo Việt Nam đòi hỏi những chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ chính phủ cùng với nỗ lực từ các doanh nghiệp để nâng cao khả năng cạnh tranh và vị thế trong bối cảnh kinh tế toàn cầu.
