Ngày 5/8/2025, tại hội thảo “Xúc tiến đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ”, Bộ Công Thương đã công bố những số liệu đáng chú ý về tình hình ngành công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam. Theo đó, hiện có khoảng 6.000 doanh nghiệp trong lĩnh vực này, tập trung chủ yếu vào các ngành cơ khí, điện tử, dệt may và da giày. Tuy nhiên, hầu hết các doanh nghiệp này là nhỏ và vừa, phần lớn sử dụng trang thiết bị lạc hậu và chưa đạt tiêu chuẩn chất lượng cao.
Contents
Tình trạng doanh nghiệp và tỷ lệ nội địa hóa
Đáng lưu ý, gần 88% trong số 6.000 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chỉ khoảng 10% trong số họ ứng dụng tự động hóa, và dưới 20% đạt chứng nhận ISO hoặc áp dụng các mô hình quản trị hiện đại như 5S, Lean hay TQM. Điều này dẫn đến thực trạng phần lớn doanh nghiệp chỉ tham gia vào các công đoạn gia công cấp thấp, gặp khó khăn trong việc tiếp cận đơn hàng quy mô lớn và tiêu chuẩn cao từ các tập đoàn lớn.
Tỷ lệ nội địa hóa của nhiều ngành công nghiệp chủ lực cũng đang ở mức thấp. Ở ngành dệt may và da giày, tỷ lệ nội địa hóa chỉ đạt khoảng 45-50%, trong khi cơ khí chế tạo chỉ đạt 15-20% và lắp ráp ô tô từ 5-20%. Đặc biệt, ngành điện tử dù có sự hiện diện của nhiều tập đoàn lớn, nhưng tỷ lệ linh kiện được sản xuất tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Những con số này cho thấy một khoảng trống lớn trong hệ sinh thái công nghiệp và nhu cầu bức thiết về việc đầu tư sâu vào lĩnh vực này nhằm gia tăng giá trị sản xuất tại nước ta.
Theo ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục xúc tiến Thương mại, hiện có khoảng 1.700 doanh nghiệp FDI hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, chiếm khoảng 40% tổng số doanh nghiệp toàn ngành. Tuy nhiên, ngành công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam hiện chỉ đáp ứng khoảng 10% nhu cầu linh kiện và phụ tùng cho sản xuất trong nước. Nếu chỉ tính riêng các doanh nghiệp Việt Nam, tỷ lệ nội địa hóa chỉ đạt khoảng 15,7%.
Ông Phú nhấn mạnh: “Thực tế này cho thấy Việt Nam còn nhiều dư địa để phát triển lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ; đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao năng lực sản xuất, tiêu chuẩn sản phẩm, kỹ năng quản trị và liên kết hợp tác sản xuất theo chuỗi giữa doanh nghiệp trong nước và các doanh nghiệp FDI.”
Thiếu sự kết nối và đổi mới
Đại diện Bộ Công Thương cho biết rằng công tác xúc tiến đầu tư vào ngành công nghiệp hỗ trợ hiện nay chủ yếu vẫn ở mức tổng hợp, thiếu sự chuyên biệt và chưa tạo ra cơ chế kết nối thực chất giữa doanh nghiệp Việt Nam với các nhà đầu tư chiến lược, đặc biệt trong việc tiếp nhận công nghệ và tiêu chuẩn sản xuất toàn cầu.
Chính sách đột phá cho phát triển
Để thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp hỗ trợ, các chuyên gia cho rằng bên cạnh việc các doanh nghiệp trong nước tích cực đổi mới công nghệ và phương thức quản trị, việc thu hút đầu tư FDI có chọn lọc và thúc đẩy kết nối với doanh nghiệp trong nước là yếu tố then chốt.
Ông Phạm Thanh Bình, Giám đốc Trung tâm xúc tiến, thông tin và hỗ trợ đầu tư phía Bắc thuộc Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), khẳng định rằng Việt Nam vẫn còn nhiều cơ hội để phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ và liên kết sản xuất với các doanh nghiệp FDI. Chính phủ đang thực hiện nhiều cơ chế, chính sách hấp dẫn như ưu đãi thuế cho công nghiệp hỗ trợ, hỗ trợ tiếp cận tín dụng và cải cách thủ tục hành chính nhằm thu hút đầu tư.
Các chính sách cụ thể
Ông Chu Việt Cường, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ phát triển Công nghiệp, Cục Công nghiệp thuộc Bộ Công Thương, cho biết Nghị định 205/2025/NĐ-CP đã nâng cấp toàn diện so với Nghị định 111/2015/NĐ-CP. Nghị định này mở rộng khái niệm và đưa ra các chính sách hỗ trợ sâu rộng cho lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ.
Cụ thể, nghị định nâng mức hỗ trợ tài chính lên tới 70% cho các hoạt động phát triển thị trường và hợp tác công nghệ. Ngoài ra, hỗ trợ tới 50% chi phí cho thử nghiệm sản phẩm, bảo vệ sở hữu trí tuệ và tiêu chuẩn chất lượng cũng được đưa ra. Hơn nữa, có chính sách ưu đãi mạnh mẽ dành cho các Trung tâm Hỗ trợ kỹ thuật, bao gồm cấp đất, miễn/giảm thuế và hỗ trợ trang thiết bị.
Đồng thời, để tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư, chính quyền địa phương đã đơn giản hóa thủ tục hành chính, cho phép nộp hồ sơ trực tuyến và tăng phân cấp cho địa phương.
Tóm lại
Ngành công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam hiện đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Việc nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện tiêu chuẩn chất lượng và tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp trong nước và FDI sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ hiện đại và cạnh tranh hơn.
